Oyunları geliştirmede, kişi münasebetlerini sergilemede ustalık gösteren Necati Cumalı, kişilerini daha çok; tanıdığı, özelliklerini bildiği yakın çevresinden, okuduğu ve etkilendiği eserlerden, yaşadığı “ulus olma süreci”nden, güncel olaylar ve sorunlardan hareketle oluşturur.Kalabalığın içinden çıkarılmış kadar gerçekçi tabiî olan bu kişiler, mensup oldukları çevrenin bütün unsurlarını üzerlerinde taşırlar.Gerçeğe yakın bir yanılsama ile oluşturulan bu kişiler gerçek hayattaki benzerlerinin tipik unsurlarını da sergilerler.

Kişi bakımından oyunlarda töre ve çevre baskısı altında çaresiz kalan insandan, mücadele eden umudunu yitirmeyen kararlı insana, köylüsünden şehirlisine, cahilinden aydınına, kadınından erkeğine, yaşlısından gencine, ... uzanan bir çeşitlilik dikkati çeker.Oyunların baş kişileri çoğunlukla karakter olarak çizilirken, baş kişinin belirginleşmesini sağlayan diğer kişiler, “karakter uzantıları olan tipler” yani tipik özellikleriyle sahneye taşınan ancak kısmen psikolojik derinlikleri olan kişiler şeklinde anlam kazanır.

Dekoratif nitelikte tamamlayıcı ve fon kişiler de söz konusudur.Bunlar da çoğunlukla tip olarak belirirler.Cumalı, bazı oyunlarında genel adlarla oluşturduğu kişilere de yer verir.Böylelikle aynı durumda olan benzerlerinin sorunlarını özel ad kullanmaksızın sergilemeyi hedefler.Kaynana Ciğeri,Zorla İspanyol komedilerinde ve Tehlikeli Güvercin ile Yürüyen Geceyi dinle dramlarında yer alan kişiler, bu şekilde oluşturulmuştur.

Ayrıca Dün Neredeydiniz adlı oyunda ise genelden özele doğru özelden yine genele doğru bir gidiş esastır.Önce genel ad ile belirtilen bu kişiler, aksiyon içinde farklı hikâyeleri ile özel isimler alırlar.Cumalı Türk tiyatrosuna unutulmaz kişiler getirir.Derin hoşgörüsü, ince zekâsı, iç ve dış yapısı ile Türk insanını sahneye taşır.İnsancıl ilişkileri ve anlamları verebilmek için psikolojik yönü olan ve kesin hatlarla belirtilen karakterlere yer verir.

Töre baskısı altında ezilen Fatma (Boş Beşik), çevre baskısıyla felâkete sürüklenen Mine (Mine), kadınlığın isyankâr sesi Meryem (Derya Gülü), Akdeniz ikliminin sıcak kanlı, kıvrak zekâlı Döndü Bacısı (Nalınlar), fedakârlığın ve mertliğin temsilcisi Osman, ihanetiyle beliren ve ustaca çizilen Hasan (Susuz Yaz), umuda kaçışın felâkete sürüklediği Halil (Vur Emri), mücadeleci kimliğiyle beliren ve yazarın sözünü emanet ettiği kişiler olarak anlam kazanan Avukat (Tehlikeli Güvercin) ve erkek (Yürüyen Geceyi Dinle), tutku peşinde bir ömür tüketmenin derin yorumcusu avcı Duran (Yaralı Geyik), sadece güzelliğinin kurbanı olan Suna (Bir Sabah Gülerek Uyan), kalabalık içinde bunalan İlter (Devetabanı) gibi oyun kişilerini, Türk tiyatro edebiyatının unutulmaz kişilerinden saymak gerekir.Ayrıca vatan şairi Namık Kemal de Necati Cumalı tarafından sahne dünyasına taşınan kişilerdendir.